Anders werken werkt beter: wat de wetenschap laat zien (en hoe 4ONEDAY daarop voortbouwt)

Een werkmodel onder druk

De manier waarop we werken is lange tijd nauwelijks veranderd. Vijf dagen per week, acht uur per dag, ongeacht het type werk of de fase van iemands leven. Toch groeit de twijfel of dit model nog wel past bij de huidige tijd. Niet alleen onder werknemers, maar ook binnen de wetenschap.

In het wetenschappelijke artikel More is Less: A Four-Day Workweek onderzoekt psycholoog Nensi Sirc wat er gebeurt wanneer organisaties structureel kiezen voor een kortere werkweek. Daarbij gaat het nadrukkelijk niet om het samenpersen van dezelfde hoeveelheid werk in minder dagen, maar om een echte reductie van werktijd, met behoud van salaris.

De centrale conclusie van het artikel is opvallend eenvoudig: minder werken leidt niet automatisch tot minder resultaat. In veel gevallen blijft de productiviteit gelijk, en soms neemt deze zelfs toe. Dat lijkt tegenstrijdig, maar wordt verklaard door veranderingen in hoe mensen werken. Wanneer tijd schaarser wordt, verdwijnen inefficiënties sneller. Werk wordt beter gepland, vergaderingen worden korter en de focus neemt toe.

Naast productiviteit kijkt het onderzoek uitgebreid naar het effect op mensen zelf.

Werknemers die minder dagen werken, ervaren doorgaans meer werktevredenheid en een betere balans tussen werk en privéleven. Ze voelen zich fitter en hebben meer mentale ruimte om zich te herstellen. Dat heeft niet alleen gevolgen voor hun welzijn, maar ook voor hun houding ten opzichte van hun werk en werkgever. Betrokkenheid en loyaliteit nemen toe, terwijl ziekteverzuim en verloop juist afnemen.

Tegelijkertijd is het artikel genuanceerd. Een kortere werkweek is geen wondermiddel. Als organisaties simpelweg uren schrappen zonder het werk anders in te richten, kan de werkdruk juist toenemen. In dat geval proberen mensen hetzelfde werk in minder tijd te proppen, wat stress en uitputting in de hand werkt. Het succes van een vierdaagse werkweek hangt dus sterk samen met keuzes over prioriteiten, taakverdeling en verwachtingen.

De bevindingen uit dit artikel sluiten aan bij resultaten uit grootschalige praktijkexperimenten, zoals de Britse vierdaagse-werkweek pilot en recent internationaal onderzoek. Steeds opnieuw komt hetzelfde beeld naar voren: wanneer werk anders wordt georganiseerd, en niet alleen korter, profiteren zowel werknemers als werkgevers.

Van minder uren naar anders werken

Bij 4ONEDAY vormen deze wetenschappelijke inzichten een belangrijk vertrekpunt. De kern van het vraagstuk is niet of we minder moeten werken, maar hoe werk zo kan worden ingericht dat mensen structureel kunnen herstellen, gemotiveerd blijven en duurzaam inzetbaar zijn. Onderzoek naar de vierdaagse werkweek laat zien dat veel positieve effecten niet alleen voortkomen uit minder uren, maar uit het doorbreken van vaste werkpatronen en het creëren van mentale ruimte.

Die ruimte ontstaat wanneer mensen niet vijf dagen achter elkaar hetzelfde type werk doen. Herstel, focus en betrokkenheid nemen toe zodra werk wordt afgewisseld en betekenisvoller wordt ingericht. Vanuit die gedachte kijkt 4ONEDAY verder dan het aantal werkdagen alleen. Wij onderzoeken hoe ruimte voor herstel, zingeving en persoonlijke ontwikkeling een vast onderdeel kan zijn van de werkweek, zonder dat werk simpelweg wordt ingekort.

De wetenschap maakt duidelijk dat het klassieke werkmodel niet onaantastbaar is. Minder uren kunnen leiden tot meer focus en betere prestaties, maar alleen wanneer organisaties bereid zijn werk opnieuw te ontwerpen. Dezelfde mechanismen, afwisseling, herstel en intrinsieke motivatie, kunnen ook binnen een vijfdaagse werkweek ontstaan, wanneer één dag bewust anders wordt ingevuld. Daarbij wordt talent verdeeld over de arbeidsmarkt, waardoor niet alleen personen maar ook sectoren worden geholpen.

Dit inzicht vormt de basis voor de 4+1-werkweek van 4ONEDAY: niet minder werken, maar anders werken.

Sirc, N. (2024). More is less: A four-day workweek. Psychē, 7, 143–161.

Autonomy. (2023). The UK’s four-day week pilot: Results and insights. Autonomy Research Ltd.

Fan, W., et al. (2025). Work time reduction via a four-day workweek improves workers’ well-being. Nature Human Behaviour.

Kelliher, C., & Anderson, D. (2010). Doing more with less? Flexible working practices and the intensification of work. Human Relations, 63(1), 83–106.

Schaufeli, W. B., & Bakker, A. B. (2004). Job demands, job resources, and their relationship with burnout and engagement. Journal of Organizational Behavior, 25(3), 293–315.Sonnentag, S., & Fritz, C. (2015). Recovery from job stress: The stressor–detachment model as an integrative framework. Journal of Organizational Behavior, 36(S1), S72–S103.

Kelliher, C., & Anderson, D. (2010). Doing more with less? Flexible working practices and the intensification of work. Human Relations, 63(1), 83–106.

Rosso, B. D., Dekas, K. H., & Wrzesniewski, A. (2010). On the meaning of work: A theoretical integration and review. Research in Organizational Behavior, 30, 91–127.